Huyện Ba Bể vị trí phía bắc tỉnh Bắc Kạn, phía bắc giáp Bảo Lạc (Cao Bằng), phía nam giáp Bạch Thông, phía đông giáp Ngân Sơn, Nguyên Bình (Cao Bằng), phía tây giáp Na Hang (Tuyên Quang) và Chợ Đồn. Địa phận Ba Bể thời Lý thuộc đất huyện Vĩnh Thông, thời Lê huyện Ba Bể kể cả vùng đất huyện Chợ Đồn, Bạch Thông đều nằm ở châu Bạch Thông thuộc phủ Thông Hóa. Diện tích tự nhiên 115.173ha, gồm 25 xã và một thị trấn. Ba Bể có nhiều suối, có sống Năng với động Puông và thác Đầu Đảng kỳ vĩ, gắn liền với hồ Ba Bể rộng gần 500ha trở thành khu danh thắng nổi tiếng có một không hai ở khu vực miền núi phía Bắc.
Năm 1946, Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn họp hội nghị mở rộng quyết định về nhiều vấn đề quan trọng về việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng từ tỉnh xuống cơ sở. Tỉnh ủy cử 5 ủy viên chấp hành xuống 5 huyện lãnh đạo công tác đảng phụ trách huyện Ba Bể giữ cương vị Bí thư huyên lâm thời. Cuối năm 1946, Ba Bể là chi bộ công sở đầu tiên thành lập Đảng bộ. Sự ra đời của Đảng bộ huyện Ba Bể là nhân tố quan trọng có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi.
Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, Đảng bộ huyện Ba Bể từng bước trưởng thành về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đảng bộ Ba Bể đã từng bước thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng của Đảng. Trong quá trình ấy, Đảng bộ không ngừng lớn mạnh về mọi mặt, nhiều thành tựu trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng và xây dựng hệ thống chính trị địa phương. Qua hai năm cuộc vận động phát triển Đảng, từ năm 1946 đến năm 1947, Ba Bể đã kết nạp được hơn 20 đảng viên nằm trên địa bàn các xã. Năm 1948, tiếp tục phát triển đảng viên trong toàn Đảng bộ. Đảng bộ huyện Ba Bể kết nạp được thêm 70 đảng viên từ các chi bộ xã ghép (9 xã ghép), nâng tổng số đảng viên trong huyện lên. Để ghi lại những kết quả đạt được, đồng thời góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, truyền thống cách mạng của quê hương cho thế hệ hôm nay và mai sau, Ban Thường vụ Huyện uỷ đã chỉ đạo tổ chức biên soạn, xuất bản cuốn sách “Lịch sử Đảng bộ huyện Ba Bể (1930 - 1954)” và “Lịch sử Đảng bộ huyện Ba Bể (1954 - 1975)”.
Thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15, ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 01/7/2025, tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Kạn hợp nhất thành một tỉnh mới lấy tên là tỉnh Thái Nguyên. Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Thái Nguyên trân trọng giới thiệu cuốn sách “Lịch sử Đảng bộ huyện Ba Bể (1930 - 1954)” và “Lịch sử Đảng bộ huyện Ba Bể (1954 - 1975)” tới đông đảo bạn đọc trong và ngoài tỉnh./.
Trà Giang