Theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn
- Thứ sáu - 03/07/2026 20:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Có những vùng đất được thiên nhiên ưu đãi bởi cảnh sắc hùng vĩ, có những miền quê được biết đến bởi những công trình kiến trúc độc đáo. Nhưng cũng có những địa danh trở nên thiêng liêng bởi nơi đó lưu giữ ký ức của dân tộc, lưu dấu chân của những con người làm nên lịch sử. ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn (Thái Nguyên) là những vùng đất như thế.
Giữa đại ngàn Việt Bắc, nơi núi rừng trùng điệp ôm ấp những bản làng bình yên của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chay..., Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống, làm việc, cùng Trung ương Đảng, Chính phủ lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi. Những mái lán đơn sơ, những nếp nhà sàn mộc mạc, những con suối nhỏ len mình dưới tán rừng già hôm nay không chỉ là những di tích lịch sử, mà còn là những chứng nhân lặng lẽ của một thời kỳ hào hùng trong lịch sử dân tộc.
Theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn là hành trình trở về với cội nguồn của những quyết sách lịch sử, trở về với những giá trị đã góp phần làm nên sức mạnh Việt Nam trong thế kỷ XX.
Khau Tý - nơi bắt đầu câu chuyện của Thủ đô kháng chiến
Ngày 20/5/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Sơn Dương (Tuyên Quang) đến Khau Tý, thuộc xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa (nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên). Đây là địa điểm đầu tiên Người ở và làm việc khi về An toàn khu Định Hóa.
Ngày nay, đứng trên đồi Khau Tý, nhìn những cánh rừng xanh ngút ngàn bao quanh, du khách vẫn có thể cảm nhận được phần nào tầm nhìn chiến lược của những người lựa chọn nơi đây làm địa điểm đứng chân của cơ quan đầu não kháng chiến. Địa thế kín đáo, rừng núi che chở bốn phía, thuận lợi cho việc bảo vệ và liên lạc đã biến Khau Tý thành một địa chỉ đặc biệt giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Giữa núi rừng ấy, căn lán nhỏ bằng tre, nứa được dựng lên hết sức giản dị. Chính tại nơi tưởng như rất bình thường ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cuộc kháng chiến trong giai đoạn đầy khó khăn sau khi thực dân Pháp mở rộng chiến tranh ra toàn quốc.
Khau Tý còn gắn với sự ra đời của một trong những tác phẩm quan trọng nhất về công tác xây dựng Đảng. Tháng 10/1947, tại ATK Định Hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn thành tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”[1]. Những tư tưởng về đạo đức cách mạng, về trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên, về chống chủ nghĩa cá nhân và các căn bệnh quan liêu, hẹp hòi được Người đúc kết giữa núi rừng Việt Bắc vẫn giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay.
Khuôn Tát - nơi cuộc sống đời thường và những quyết định lớn lao
Rời Khau Tý, hành trình theo dấu chân Bác tiếp tục đến Khuôn Tát, xã Phú Đình.
Dòng suối Khuôn Tát vẫn trong xanh như thuở nào, lặng lẽ chảy dưới những tán cây cổ thụ. Không gian nơi đây mang vẻ đẹp thanh bình hiếm có. Chính trong khung cảnh ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều năm sống và làm việc, gắn bó mật thiết với đồng bào các dân tộc địa phương.
Người dân ATK vẫn truyền cho nhau nghe những câu chuyện về Bác Hồ tự tay trồng rau, chăm sóc cây cối, đi bộ dọc bờ suối hay trò chuyện thân mật với bà con trong vùng. Những hình ảnh bình dị ấy góp phần làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của khu di tích. Nhưng phía sau cuộc sống đời thường giản dị ấy là những quyết định mang tầm vóc lịch sử.
Tháng 7/1947, Ban Vận động tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc được thành lập theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tại hội nghị trù bị, Ban Vận động tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc quyết định lấy ngày 27/7/1947 làm “Ngày Thương binh toàn quốc” để Nhân dân có dịp tỏ lòng hiếu nghĩa bác ái, yêu mến thương binh. Từ đó, ngày 27/7 hằng năm trở thành “Ngày Thương binh toàn quốc” (sau này là “Ngày Thương binh - Liệt sĩ”) trong cả nước.
Ngày 15/10/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp". Sau khi thất bại trong chiến dịch tấn công lên Việt Bắc Thu Đông 1947, thực dân Pháp phải chuyển từ chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh sang chiến lược đánh lâu dài.
Ngày 20/1/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký các sắc lệnh phong quân hàm cấp tướng đầu tiên cho Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ Việt Nam. Đồng chí Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Cũng từ ATK Định Hóa, tháng 6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, mở đầu phong trào thi đua yêu nước rộng khắp trên phạm vi cả nước. Từ lời hiệu triệu ấy, hàng triệu người dân Việt Nam đã biến lòng yêu nước thành những hành động cụ thể trên các mặt trận sản xuất, chiến đấu và phục vụ kháng chiến.
Tháng 6/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng tại ATK Định Hóa, quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950.
Tháng 9/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị bàn kế hoạch tác chiến Đông - Xuân 1953 – 1954.
Ngoài ra còn quyết định rất nhiều chính sách lớn, trong đó có chính sách thuế nông nghiệp, giảm tô giảm tức,…
Tỉn Keo - nơi khởi nguồn quyết định làm nên Điện Biên Phủ
Trong hệ thống di tích ATK Định Hóa, Tỉn Keo là địa danh mang dấu ấn đặc biệt của những quyết sách lịch sử.
Ẩn mình giữa núi rừng Phú Đình, Tỉn Keo hôm nay vẫn giữ được vẻ yên bình của một vùng quê miền núi. Thế nhưng hơn bảy thập niên trước, nơi đây từng là địa điểm diễn ra những cuộc họp quan trọng nhất của Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuối năm 1953, tại Tỉn Keo, Bộ Chính trị dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã họp bàn và đi đến quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Từ những căn lán đơn sơ giữa đại ngàn Việt Bắc, một trong những quyết định quân sự quan trọng nhất trong lịch sử dân tộc đã được hình thành.
Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 07/5/1954 không chỉ kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mà còn trở thành biểu tượng của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Điều đó càng làm cho Tỉn Keo trở thành một địa chỉ đặc biệt trong hệ thống di sản cách mạng Việt Nam.
Theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn là hành trình trở về với cội nguồn của những quyết sách lịch sử, trở về với những giá trị đã góp phần làm nên sức mạnh Việt Nam trong thế kỷ XX.
Khau Tý - nơi bắt đầu câu chuyện của Thủ đô kháng chiến
Ngày 20/5/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Sơn Dương (Tuyên Quang) đến Khau Tý, thuộc xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa (nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên). Đây là địa điểm đầu tiên Người ở và làm việc khi về An toàn khu Định Hóa.
Ngày nay, đứng trên đồi Khau Tý, nhìn những cánh rừng xanh ngút ngàn bao quanh, du khách vẫn có thể cảm nhận được phần nào tầm nhìn chiến lược của những người lựa chọn nơi đây làm địa điểm đứng chân của cơ quan đầu não kháng chiến. Địa thế kín đáo, rừng núi che chở bốn phía, thuận lợi cho việc bảo vệ và liên lạc đã biến Khau Tý thành một địa chỉ đặc biệt giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Giữa núi rừng ấy, căn lán nhỏ bằng tre, nứa được dựng lên hết sức giản dị. Chính tại nơi tưởng như rất bình thường ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cuộc kháng chiến trong giai đoạn đầy khó khăn sau khi thực dân Pháp mở rộng chiến tranh ra toàn quốc.
Khau Tý còn gắn với sự ra đời của một trong những tác phẩm quan trọng nhất về công tác xây dựng Đảng. Tháng 10/1947, tại ATK Định Hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn thành tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”[1]. Những tư tưởng về đạo đức cách mạng, về trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên, về chống chủ nghĩa cá nhân và các căn bệnh quan liêu, hẹp hòi được Người đúc kết giữa núi rừng Việt Bắc vẫn giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay.
Khuôn Tát - nơi cuộc sống đời thường và những quyết định lớn lao
Rời Khau Tý, hành trình theo dấu chân Bác tiếp tục đến Khuôn Tát, xã Phú Đình.
Dòng suối Khuôn Tát vẫn trong xanh như thuở nào, lặng lẽ chảy dưới những tán cây cổ thụ. Không gian nơi đây mang vẻ đẹp thanh bình hiếm có. Chính trong khung cảnh ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều năm sống và làm việc, gắn bó mật thiết với đồng bào các dân tộc địa phương.
Người dân ATK vẫn truyền cho nhau nghe những câu chuyện về Bác Hồ tự tay trồng rau, chăm sóc cây cối, đi bộ dọc bờ suối hay trò chuyện thân mật với bà con trong vùng. Những hình ảnh bình dị ấy góp phần làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của khu di tích. Nhưng phía sau cuộc sống đời thường giản dị ấy là những quyết định mang tầm vóc lịch sử.
Tháng 7/1947, Ban Vận động tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc được thành lập theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tại hội nghị trù bị, Ban Vận động tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc quyết định lấy ngày 27/7/1947 làm “Ngày Thương binh toàn quốc” để Nhân dân có dịp tỏ lòng hiếu nghĩa bác ái, yêu mến thương binh. Từ đó, ngày 27/7 hằng năm trở thành “Ngày Thương binh toàn quốc” (sau này là “Ngày Thương binh - Liệt sĩ”) trong cả nước.
Ngày 15/10/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp". Sau khi thất bại trong chiến dịch tấn công lên Việt Bắc Thu Đông 1947, thực dân Pháp phải chuyển từ chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh sang chiến lược đánh lâu dài.
Ngày 20/1/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký các sắc lệnh phong quân hàm cấp tướng đầu tiên cho Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ Việt Nam. Đồng chí Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Cũng từ ATK Định Hóa, tháng 6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, mở đầu phong trào thi đua yêu nước rộng khắp trên phạm vi cả nước. Từ lời hiệu triệu ấy, hàng triệu người dân Việt Nam đã biến lòng yêu nước thành những hành động cụ thể trên các mặt trận sản xuất, chiến đấu và phục vụ kháng chiến.
Tháng 6/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng tại ATK Định Hóa, quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950.
Tháng 9/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị bàn kế hoạch tác chiến Đông - Xuân 1953 – 1954.
Ngoài ra còn quyết định rất nhiều chính sách lớn, trong đó có chính sách thuế nông nghiệp, giảm tô giảm tức,…
Tỉn Keo - nơi khởi nguồn quyết định làm nên Điện Biên Phủ
Trong hệ thống di tích ATK Định Hóa, Tỉn Keo là địa danh mang dấu ấn đặc biệt của những quyết sách lịch sử.
Ẩn mình giữa núi rừng Phú Đình, Tỉn Keo hôm nay vẫn giữ được vẻ yên bình của một vùng quê miền núi. Thế nhưng hơn bảy thập niên trước, nơi đây từng là địa điểm diễn ra những cuộc họp quan trọng nhất của Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuối năm 1953, tại Tỉn Keo, Bộ Chính trị dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã họp bàn và đi đến quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Từ những căn lán đơn sơ giữa đại ngàn Việt Bắc, một trong những quyết định quân sự quan trọng nhất trong lịch sử dân tộc đã được hình thành.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Bộ Chính trị họp quyết định mở Chiến cuộc Đông Xuân 1953 - 1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ (địa điểm tại xã Phú Đình, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên cuối năm 1953, nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên). (Ảnh: Tư liệu - Nguồn: Văn phòng Trung ương Đảng)
Di sản của những quyết sách lịch sử
Điều làm nên giá trị đặc biệt của ATK Định Hóa không chỉ là những căn lán hay những hiện vật còn được lưu giữ đến ngày nay.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Định Hóa là nơi đặt Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu cùng nhiều cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ. Nơi đây thực sự trở thành trung tâm của “Thủ đô kháng chiến”, nơi nhiều chủ trương, quyết sách quan trọng của cách mạng Việt Nam được hình thành và triển khai.
Tại ATK Định Hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo nhiều công việc hệ trọng của đất nước; phát động phong trào Thi đua ái quốc; chỉ đạo thực hiện các chính sách đối với thương binh, liệt sĩ; theo dõi, lãnh đạo công cuộc xây dựng hậu phương kháng chiến và chuẩn bị cho những chiến dịch quyết định trên chiến trường.
Có thể nói, giữa những cánh rừng Việt Bắc đã hình thành một “thủ đô không tường thành”, nơi những quyết sách làm thay đổi vận mệnh dân tộc được thai nghén và ban hành.
Chợ Đồn - những điểm dừng chân giữa đại ngàn Việt Bắc
Nếu Định Hóa được xem là trung tâm của ATK Việt Bắc thì Chợ Đồn lại là một mắt xích đặc biệt quan trọng trong hệ thống căn cứ địa cách mạng của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.
Giữa những dãy núi trùng điệp, những cánh rừng nguyên sinh và các bản làng yên bình của đồng bào các dân tộc, dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã in đậm trên nhiều địa danh của vùng đất Chợ Đồn.
Tháng 5/1945, trên đường từ Pác Bó về Tân Trào để chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, Người đã dừng chân tại Nà Pay. Đây là một trong những địa điểm ghi dấu bước chuyển quan trọng của cách mạng Việt Nam trước thời cơ giành chính quyền.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục nhiều lần đến ở và làm việc tại Bản Ca, Nà Quân và Nà Pậu. Những ngôi nhà sàn mộc mạc, những khu lán đơn sơ giữa rừng sâu đã trở thành nơi Người theo dõi tình hình chiến sự, làm việc với cán bộ và lãnh đạo nhiều mặt công tác của cuộc kháng chiến.
Đặc biệt, Nà Pậu là một trong những nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc lâu nhất tại ATK Chợ Đồn (từ năm 1950 đến năm 1951). Giữa không gian xanh thẳm của núi rừng Việt Bắc, vẫn còn lưu giữ phiến đá dưới gốc đa nơi Bác thường ngồi đọc tài liệu, suy ngẫm công việc hoặc nghỉ ngơi sau những giờ làm việc căng thẳng. Những dấu tích bình dị ấy giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn, đồng thời phản ánh sinh động phong cách sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Điều làm nên giá trị đặc biệt của ATK Định Hóa không chỉ là những căn lán hay những hiện vật còn được lưu giữ đến ngày nay.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Định Hóa là nơi đặt Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu cùng nhiều cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ. Nơi đây thực sự trở thành trung tâm của “Thủ đô kháng chiến”, nơi nhiều chủ trương, quyết sách quan trọng của cách mạng Việt Nam được hình thành và triển khai.
Tại ATK Định Hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo nhiều công việc hệ trọng của đất nước; phát động phong trào Thi đua ái quốc; chỉ đạo thực hiện các chính sách đối với thương binh, liệt sĩ; theo dõi, lãnh đạo công cuộc xây dựng hậu phương kháng chiến và chuẩn bị cho những chiến dịch quyết định trên chiến trường.
Có thể nói, giữa những cánh rừng Việt Bắc đã hình thành một “thủ đô không tường thành”, nơi những quyết sách làm thay đổi vận mệnh dân tộc được thai nghén và ban hành.
Chợ Đồn - những điểm dừng chân giữa đại ngàn Việt Bắc
Nếu Định Hóa được xem là trung tâm của ATK Việt Bắc thì Chợ Đồn lại là một mắt xích đặc biệt quan trọng trong hệ thống căn cứ địa cách mạng của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.
Giữa những dãy núi trùng điệp, những cánh rừng nguyên sinh và các bản làng yên bình của đồng bào các dân tộc, dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã in đậm trên nhiều địa danh của vùng đất Chợ Đồn.
Tháng 5/1945, trên đường từ Pác Bó về Tân Trào để chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, Người đã dừng chân tại Nà Pay. Đây là một trong những địa điểm ghi dấu bước chuyển quan trọng của cách mạng Việt Nam trước thời cơ giành chính quyền.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục nhiều lần đến ở và làm việc tại Bản Ca, Nà Quân và Nà Pậu. Những ngôi nhà sàn mộc mạc, những khu lán đơn sơ giữa rừng sâu đã trở thành nơi Người theo dõi tình hình chiến sự, làm việc với cán bộ và lãnh đạo nhiều mặt công tác của cuộc kháng chiến.
Đặc biệt, Nà Pậu là một trong những nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc lâu nhất tại ATK Chợ Đồn (từ năm 1950 đến năm 1951). Giữa không gian xanh thẳm của núi rừng Việt Bắc, vẫn còn lưu giữ phiến đá dưới gốc đa nơi Bác thường ngồi đọc tài liệu, suy ngẫm công việc hoặc nghỉ ngơi sau những giờ làm việc căng thẳng. Những dấu tích bình dị ấy giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn, đồng thời phản ánh sinh động phong cách sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Các đồng chí lãnh đạo tỉnh dâng hương tại Khu di tích lịch sử quốc gia Nà Pậu ( Ảnh: Phương Thảo)
Khuổi Chang - nơi lưu giữ một sinh nhật đặc biệt
Trong số các địa điểm lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Chợ Đồn, Khuổi Chang luôn đem lại nhiều cảm xúc cho người tham quan.
Năm 1949, tại ngôi nhà nhỏ bên dòng suối của bản làng các dân tộc nơi đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đón sinh nhật lần thứ 59 trong bối cảnh cuộc kháng chiến đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Nhân ngày 19/5/1949, khi anh em cán bộ đề nghị tổ chức lễ mừng thọ, Người đã ứng khẩu bài thơ nổi tiếng:
“Vì nước chưa nên nghĩ đến nhà
Năm mươi chín tuổi vẫn chưa già
Chờ cho kháng chiến thành công đã
Bạn sẽ ăn mừng sinh nhật ta”[2].
Bốn câu thơ giản dị nhưng chứa đựng cả một nhân cách lớn. Đó là tinh thần đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết, là sự tận tụy vì nước, vì dân và niềm tin son sắt vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.
Gần 80 năm đã trôi qua, bài thơ ấy vẫn được nhiều người nhắc nhớ khi đến với Khuổi Chang, trở thành một phần ký ức đẹp của vùng đất ATK.
Di sản của ký ức và niềm tin
Ngày nay, ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn không chỉ là những địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống cách mạng mà còn là những không gian di sản đặc biệt của Việt Nam. Ở đó, giá trị của lịch sử không chỉ được lưu giữ trong những hiện vật hay công trình phục dựng, mà còn hiện hữu trong cảnh quan núi rừng, trong ký ức cộng đồng và trong những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn hôm nay là hành trình trở về với cội nguồn của những quyết sách lịch sử đã làm nên thắng lợi của dân tộc trong thế kỷ XX. Giữa đại ngàn Việt Bắc, những mái lán đơn sơ, những con suối nhỏ và những nếp nhà sàn bình dị vẫn âm thầm kể câu chuyện về một vị lãnh tụ suốt đời vì nước, vì dân; về một thời kỳ gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc Việt Nam.
Chính những giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn ấy đã làm nên sức sống bền vững của quần thể di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn. Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức của một thời kháng chiến, đây còn là di sản cách mạng tiêu biểu, góp phần truyền cảm hứng về lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường và khát vọng độc lập dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Trong số các địa điểm lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Chợ Đồn, Khuổi Chang luôn đem lại nhiều cảm xúc cho người tham quan.
Năm 1949, tại ngôi nhà nhỏ bên dòng suối của bản làng các dân tộc nơi đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đón sinh nhật lần thứ 59 trong bối cảnh cuộc kháng chiến đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Nhân ngày 19/5/1949, khi anh em cán bộ đề nghị tổ chức lễ mừng thọ, Người đã ứng khẩu bài thơ nổi tiếng:
“Vì nước chưa nên nghĩ đến nhà
Năm mươi chín tuổi vẫn chưa già
Chờ cho kháng chiến thành công đã
Bạn sẽ ăn mừng sinh nhật ta”[2].
Bốn câu thơ giản dị nhưng chứa đựng cả một nhân cách lớn. Đó là tinh thần đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết, là sự tận tụy vì nước, vì dân và niềm tin son sắt vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.
Gần 80 năm đã trôi qua, bài thơ ấy vẫn được nhiều người nhắc nhớ khi đến với Khuổi Chang, trở thành một phần ký ức đẹp của vùng đất ATK.
Di sản của ký ức và niềm tin
Ngày nay, ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn không chỉ là những địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống cách mạng mà còn là những không gian di sản đặc biệt của Việt Nam. Ở đó, giá trị của lịch sử không chỉ được lưu giữ trong những hiện vật hay công trình phục dựng, mà còn hiện hữu trong cảnh quan núi rừng, trong ký ức cộng đồng và trong những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn hôm nay là hành trình trở về với cội nguồn của những quyết sách lịch sử đã làm nên thắng lợi của dân tộc trong thế kỷ XX. Giữa đại ngàn Việt Bắc, những mái lán đơn sơ, những con suối nhỏ và những nếp nhà sàn bình dị vẫn âm thầm kể câu chuyện về một vị lãnh tụ suốt đời vì nước, vì dân; về một thời kỳ gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc Việt Nam.
Chính những giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn ấy đã làm nên sức sống bền vững của quần thể di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn. Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức của một thời kháng chiến, đây còn là di sản cách mạng tiêu biểu, góp phần truyền cảm hứng về lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường và khát vọng độc lập dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Hoàng Chiến Thuật
* Tài liệu tham khảo
1. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 5 (1947-1948), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2011.
2. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 6 (1949-1950), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2011.
3. Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, tập 4 (1946-1950), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2016.
4. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, Bác Hồ với Thái Nguyên, Thái Nguyên với Bác Hồ, Nxb. Thời đại, Hà Nội, 2014.
5. Sở Văn hóa Thông tin Thái Nguyên, Hồ Chí Minh với việc xây dựng ATK Định Hóa trong căn cứ địa Việt Bắc (kỷ yếu hội thảo khoa học), Công ty in Thái Nguyên, Thái Nguyên, 2004.
6. Khắc Đoài, Hồ Sơ di tích, Cục Di sản văn hóa: “https://dsvh.gov.vn/di-tich-tich-lich-su-an-toan-khu-atk-cho-don-3000”, tham khảo ngày 22/6/2026.
1. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 5 (1947-1948), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2011.
2. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 6 (1949-1950), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2011.
3. Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử, tập 4 (1946-1950), Nxb. Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội, 2016.
4. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, Bác Hồ với Thái Nguyên, Thái Nguyên với Bác Hồ, Nxb. Thời đại, Hà Nội, 2014.
5. Sở Văn hóa Thông tin Thái Nguyên, Hồ Chí Minh với việc xây dựng ATK Định Hóa trong căn cứ địa Việt Bắc (kỷ yếu hội thảo khoa học), Công ty in Thái Nguyên, Thái Nguyên, 2004.
6. Khắc Đoài, Hồ Sơ di tích, Cục Di sản văn hóa: “https://dsvh.gov.vn/di-tich-tich-lich-su-an-toan-khu-atk-cho-don-3000”, tham khảo ngày 22/6/2026.